พระไพศาล วิสาโล
ภาพจาก visalo.org

“รางวัลศรีบูรพา” เป็นกิจกรรมหนึ่งของ “กองทุนศรีบูรพา” ที่ก่อตั้งขึ้นมาเพื่อรำลึกและเผยแพร่เกียรติประวัติของนายกุหลาบ สายประดิษฐ์ - “ศรีบูรพา” (พ.ศ.๒๓๓๕-๒๕๑๗) นักประชาธิปไตย นักเขียน และนักหนังสือพิมพ์คนสำคัญของไทยและของโลก เพื่อมอบแก่ศิลปิน นักคิด นักเขียนและนักหนังสือพิมพ์ ผู้มีผลงานอันทรงคุณค่า มีชีวิตที่เป็นแบบอย่างการใช้ชีวิตที่ดีงามและแบบ ฉบับการสร้างสรรค์งานที่มีคุณค่าต่อสังคม โดยมีเงื่อนไขการพิจารณาดังนี้

  1. เป็นนักคิด นักเขียน นักแปล กวี หรือนักหนังสือพิมพ์ที่มีมีชีวิตที่เป็นแบบอย่างการใช้ชีวิตที่ดีงามและแบบฉบับการสร้างสรรค์งานที่มีคุณค่าต่อสังคม และมนุษยชาติมาอย่างต่อเนื่อง จนเป็นที่ประจักษ์ต่อสาธารณชน อย่างเช่น “ศรีบูรพา”
  2. มีผลงานติดต่อกันมายาวนานไม่น้อยกว่า ๓๐ ปี และต่อเนื่องมาจนปัจจุบัน
  3. ยังมีชีวิตอยู่

สำหรับปี ๒๕๕๓ นี้ คณะกรรมการ “กองทุนศรีบูรพา” มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ พระไพศาล วิสาโล เป็นผู้สมควรได้รับรางวัล “ศรีบูรพา”

อนึ่ง พิธีมอบ “รางวัลศรีบูรพา” กำหนดขึ้นพร้อมกับการจัดงาน “วันนักเขียน-๕ พฤษภา” ในวันที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๕๓ ซึ่งจัดโดยสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย โดยในวันดังกล่าวได้เรียนเชิญผู้ได้รับรางวัลกล่าวสุนทรกถาด้วย สำหรับสถานที่จัดงานวันนักเขียนในปี ๒๕๕๓ นี้คือ สถาบันปรีดี พนมยงค์ ซอยทองหล่อ ถนนสุขุมวิท

ผู้ได้รับรางวัล "ศรีบูรพา" ที่ผ่านมา ตามลำดับดังนี้ นายศักดิชัย บำรุงพงศ์ (“เสนีย์ เสาวพงศ์”)(๒๕๓๑), นางสาวอำพัน ไชยวรศิลป์ (“อ.ไชยวรศิลป์”)(๒๕๓๒), คุณนิลวรรณ ปิ่นทอง(๒๕๓๔), นายอาจินต์ ปัญจพรรค์(๒๕๓๕), นายสุจิตต์ วงษ์เทศ(๒๕๓๖), นายสุลักษณ์ ศิวรักษ์(“ส.ศิวรักษ์”) (๒๕๓๗), นายกรุณา กุศลาสัย(๒๕๓๘), นายเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์(๒๕๓๙), นายสุชาติ สวัสดิ์ศรี(๒๕๔๐), นายวิทยากร เชียงกูล(๒๕๔๑),นางสุภัทร สวัสดิรักษ์(๒๕๔๒), นายสมชัย กตัญญุตานนท์ (“ชัย ราชวัตร”)(๒๕๔๓), นายเสถียร จันทิมาธร(๒๕๔๔), นายนิธิ เอียวศรีวงศ์(๒๕๔๕), นายธีรยุทธ บุญมี, นายเสกสรรค์ ประเสริฐกุล(๒๕๔๖), นายสมบูรณ์ วรพงษ์(๒๕๔๗), นายสุรชัย จันทิมาธร(๒๕๔๙), นายวัฒน์ วรรลยางกูร(๒๕๕๐), นายสุทธิชัย หยุ่น (๒๕๕๑), นายชาญวิทย์ เกษตรศิริ (๒๕๕๒)
อนึ่ง ในปี ๒๕๔๘ ซึ่งเป็นปีครบรอบ ๑๐๐ ปีศรีบูรพา (กุหลาบ สายประดิษฐ์) คณะอนุกรรมการฝ่ายรางวัลเกียรติคุณ ในคณะกรรมการจัดงาน ๑๐๐ ปีศรีบูรพา (กุหลาบ สายประดิษฐ์) ได้ประกาศมอบ “รางวัลเกียรติคุณ ๑๐๐ ปีศรีบูรพา” ๓ สาขา ให้แก่ นาย สุวัฒน์ วรดิลก สาขานักคิด-นักเขียน นายขรรค์ชัย บุนปาน สาขานักหนังสือพิมพ์ และศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก สาขานักต่อสู้เพื่อสันติภาพ

 

ประวัติพระไพศาล วิสาโล

พระไพศาล วิสาโล เป็นพระนักคิด นักวิชาการ นักเขียนชั้นแนวหน้าท่านหนึ่ง ในหมู่ผู้แสวงหาทางออกให้แก่สังคมและโลกโดยสันติวิธี ท่านมีผลงานเขียนและงานแปลสม่ำเสมอ นอกจากนี้ยังเป็นบรรณาธิการหนังสือหลายฉบับ เคยได้รับรางวัล“ชูเกียรติ อุทกะพันธุ์” ครั้งที่ ๒ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๔๘ จากผลงานหนังสือ “พุทธศาสนาไทยในอนาคต แนวโน้มและทางออกจากวิกฤติ” ในสาขาศาสนาและปรัชญา

กำเนิด
เดิมชื่อว่า ไพศาล วงศ์วรสิทธิ์ เกิดเมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐๐ ที่กรุงเทพมหานคร

การศึกษา
เข้าศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ณ โรงเรียนอัสสัมชัญ กรุงเทพฯ
และต่อระดับอุดมศึกษาที่คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

หน้าที่การงาน
เริ่มทำกิจกรรมตั้งแต่อยู่โรงเรียนอัสสัมชัญ เมื่ออยู่มหาวิทยาลัยก็เป็นบรรณาธิการบริหารหนังสือปาจารยสาร ซึ่งมีแนวทางในการประยุกต์พุทธธรรมและอหิงสธรรมมาใช้ใน
ชีวิตประจำวันและทำกิจกรรมในชมรมพุทธศาสตร์และประเพณี

ไม่เชื่อในแนวทางมาร์กซิส แต่กลับถูกมองว่าเป็นทั้ง “ซ้าย” และ “ขวา” กล่าวคือ ด้วยความที่สนใจการเมืองจึงถูกมองว่าเป็นพวกซ้าย ขณะเดียวกัน ความสนใจในพระพุทธศาสนาก็ทำให้นักศึกษาด้วยกันมองว่าเป็นพวกขวา

ในวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ ได้ชุมนุมอย่างสงบในตึกเรียนแยกจากนักศึกษา เป็นการชุมนุมอดอาหารเรียกร้องคณะสงฆ์พิจารณาประเด็นที่เปิดโอกาสให้จอมพลถนอม กิตติขจร บรรพชาเป็น “สามเณรถนอม” ถูกจับในขณะที่ทหารตำรวจและฝ่ายขวาบุกเข้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

เมื่อเรียนจบมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แล้วก็กลับมาทำงานในกลุ่มประสานงานศาสนาเพื่อสังคม ซึ่งทำมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๖ แต่ก็ไม่มีความสงบทางใจ มีแต่ความเหนื่อย เครียด ทะเลาะกับเพื่อนที่ทำงาน จึงได้ตัดสินใจบวชเรียนในปี พ.ศ. ๒๕๒๖ ณ วัดทองนพคุณ แขวงคลองสาน เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร แล้วมาปฏิบัติธรรมที่วัดสนามใน ต.วัดชลอ อ.บางกรวย จ.นนทบุรี

หลังจากนั้นก็ได้ไปปฏิบัติธรรมอยู่ที่วัดป่าสุคะโต ต.ท่ามะไฟหวาน อ.แก้งคร้อ จ.ชัยภูมิ กับหลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ เพราะเป็นวัดสงบเงียบ สงบเย็น ร่มรื่น อยู่ในป่า มีพระอยู่น้อย ช่วงนั้นได้ช่วยหลวงพ่อคำเขียนทำสหกรณ์ข้าวด้วย

ครั้งแรกตั้งใจจะบวชเพียง ๓ เดือน แต่เมื่อปฏิบัติธรรมมีความก้าวหน้า เกิดความอาลัยในผ้าเหลือง จึงบวชต่อเรื่อยมา ได้ชื่อว่าเป็นพระนักกิจกรรมหัวก้าวหน้า เชื่อมโยงพุทธศาสนากับสังคม เป็นนักคิด นักวิชาการ มีงานเขียนอย่างสม่ำเสมอ นอกเหนือจากการรับเชิญไปแสดงพระธรรมเทศนาในที่ต่างๆ

ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดป่าสุคะโต (วัดเอราวัณ) แต่มักจะเลือกจำพรรษาอยู่ที่วัดป่ามหาวัน (ภูหลง) บ้านตาดรินทอง ต.ธาตุทอง อ.ภูเขียว จ.ชัยภูมิ เพื่อรักษาและอนุรักษ์ป่าตามโครงการวนาพิทักษ์ภูหลง เพราะทำให้ชาวบ้านเกรงใจไม่กล้าตัดไม้ วัดป่ามหาวันไปมายาก ทำให้มีเวลาทำงานและปฏิบัติธรรมได้มาก

นอกจากนี้ ยังดำรงตำแหน่งกรรมการมูลนิธิโกมลคีมทอง, กรรมการมูลนิธิสุขภาพไทย, กรรมการมูลนิธิสันติวิถี, กรรมการสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, กรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ และประธานเครือข่ายพุทธิกา

ผลงาน
ผลงานที่ผ่านมา ได้แก่ งานเขียนและงานบรรยายจำนวน ๑๐๐ เล่ม งานเขียนร่วม ๑๙ เล่ม งานแปลและงานแปลร่วม ๙ เล่ม งานบรรณาธิกรณ์และบรรณาธิกรณ์ร่วม ๗ เล่ม
ตัวอย่างผลงาน อาทิ
- มองอย่างพุทธ เพื่อความเข้าใจในชีวิตและสังคม ๒๕๔๖
- พุทธศาสนาไทยในอนาคต แนวโน้มและทางออกจากวิกฤติ ๒๕๔๖
- เส้นโค้งแห่งความสุข (๒) เราเป็นได้มากกว่าผู้บริโภค ๒๕๔๕
- เส้นโค้งแห่งความสุข (๑) สดับทุกข์ยุคบริโภคนิยม ๒๕๔๕
- ชีวิตและความตายในสังคมสมัยใหม่ ๒๕๔๕
- ฉลาดทำบุญ รวมเรื่องน่ารู้ คู่มือทำบุญให้ถูกวิธี ๒๕๔๔
- คัมภีร์มรณศาสตร์แห่งทิเบต ข้อความเปิดเผยเรื่องเร้นลับของความตาย ๒๕๔๓
- ร่มไม้และเรือนใจ ๒๕๔๓
- ประตูสู่สภาวะใหม่ คำสอนทิเบตเพื่อเตรียมตัวตายและช่วยเหลือผู้ใกล้ตาย ๒๕๔๑
- อเมริกาจาริก : เดินทางสู่ชีวิตด้านใน จรไปในโลกกว้าง ๒๕๔๑
- อยู่ย้อนยุค : ทัศนะทวนกระแสบริโภคนิยม ๒๕๓๙
- ๖ ตุลาจารึก ความทรงจำ ความหวัง และบทเรียน ๒๕๓๙
- ช้างไทยในความทรงจำ ๒๕๓๗
- พลิกฟื้นไทยให้เขียวชอุ่ม ทางเลือกใหม่เพื่อการอนุรักษ์สภาพแวดล้อม ๒๕๓๖
- องค์รวมแห่งสุขภาพ ทัศนะใหม่เพื่อดุลยภาพแห่งชีวิตและการบำบัดรักษา ๒๕๓๖
- ห้วงลึกแห่งจิต ในทัศนะพุทธศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ๒๕๓๖
- กบกินนอน ชีวิตและความคิดอ่านจากประสบการณ์ในต่างแดน ๒๕๓๕
- โอบกอด ๒๕๓๔
- สถานะและชะตากรรมของมนุษย์ในยุคคอมพิวเตอร์ ๒๕๓๔
- ก่อนธารน้ำจะหยุดไหล ประสบการณ์และทางเลือกเพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศ ๒๕๓๓
- แลขอบฟ้าเขียว : ทางเลือกสำหรับอนาคตที่กำลังปรากฏเป็นจริง ๒๕๓๓
- วิพากษ์คอมพิวเตอร์เทวรูปแห่งยุคสมัย ๒๕๓๓
- พุทธศาสนากับคุณค่าร่วมสมัย ๒๕๒๙
- แสวงหารากฐานของชีวิตในโลกแห่งกิจกรรม ๒๕๒๗
เคยได้รับรางวัล “ชูเกียรติ อุทกะพันธุ์” ครั้งที่ ๒ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๔๘ จากผลงานหนังสือ “พุทธศาสนาไทยในอนาคต แนวโน้มและทางออกจากวิกฤติ” ในสาขาศาสนาและปรัชญา
เมื่อปี ๒๕๔๘

ทัศนะต่อชีวิต
พระไพศาล วิสาโล ยืนยันว่า “ชีวิตอาตมาเป็นแค่พระอย่างเดียว ก็เป็นเกียรติและประเสริฐสุดในชีวิตแล้ว ไม่มีอะไรสูงสุดกว่าการเป็นพระ ที่เหลือเป็นส่วนเกิน”
(ค้นหารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ www.visalo.org)